"Sabah dan Sarawak dalam Kerangka Persekutuan Malaysia: Analisis Sejarah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), Ketidakseimbangan Pembangunan, Dinamika Politik, dan Tuntutan Keadilan Wilayah"Penulis:Penata Muda Tk. I Sonny Maramis Mingkid Aparatur Sipil Negara (ASN) Mabes Polri

Catatan Penulis
Penata Muda Tk. I Sonny Maramis Mingkid
Aparatur Sipil Negara (ASN) Mabes Polri

Judul “Kenapa Orang Sabah dan Sarawak Benci Malaya?” sebaiknya dipahami bukan sebagai kebencian mutlak seluruh rakyat Sabah dan Sarawak terhadap Semenanjung Malaysia, melainkan sebagai ungkapan kekecewaan, ketidakpuasan, dan tuntutan keadilan daripada sebahagian masyarakat Borneo terhadap pelaksanaan Persekutuan Malaysia. Isu ini perlu dilihat secara berhati-hati, objektif, dan berasaskan sejarah, kerana Sabah, Sarawak, dan Semenanjung Malaysia tetap berada dalam satu negara yang sama, iaitu Malaysia, tetapi mempunyai latar sejarah, sosial, budaya, ekonomi, dan kedudukan perlembagaan yang berbeza.

Sentimen negatif yang wujud dalam kalangan sebahagian rakyat Sabah dan Sarawak umumnya berpunca daripada beberapa perkara utama. Pertama, wujud rasa bahawa hak-hak yang dijanjikan melalui Perjanjian Malaysia 1963 atau MA63 tidak dilaksanakan sepenuhnya. Sabah dan Sarawak menyertai pembentukan Malaysia bukan sekadar sebagai negeri biasa, tetapi sebagai wilayah rakan pembentuk Persekutuan bersama Malaya dan Singapura pada ketika itu. Oleh sebab itu, sebahagian rakyat Sabah dan Sarawak menuntut supaya kedudukan mereka dihormati sebagai wilayah yang mempunyai hak autonomi tertentu, khususnya dalam hal imigresen, tanah, pendidikan, hasil bumi, agama, bahasa, dan pentadbiran tempatan.

Kedua, ketidakpuasan juga berkait rapat dengan isu ekonomi dan infrastruktur. Sabah dan Sarawak kaya dengan sumber asli seperti minyak, gas, kayu balak, hasil laut, dan tanah yang luas. Namun, masih banyak kawasan pedalaman yang berdepan masalah jalan raya, bekalan elektrik, air bersih, kemudahan kesihatan, jaringan telekomunikasi, dan pendidikan. Keadaan ini menimbulkan persoalan dalam kalangan rakyat tempatan: mengapa wilayah yang banyak menyumbang hasil kepada negara masih mempunyai kadar kemiskinan dan kekurangan kemudahan asas yang tinggi? Persepsi inilah yang melahirkan rasa tidak adil terhadap pembahagian pembangunan antara Borneo dan Semenanjung.

Ketiga, terdapat pandangan bahawa keputusan politik negara terlalu berpusat di Kuala Lumpur dan lebih banyak mencerminkan kepentingan Semenanjung. Banyak dasar penting dibuat oleh kerajaan pusat, sedangkan keadaan geografi, budaya, dan keperluan Sabah serta Sarawak tidak selalu sama dengan Semenanjung. Akibatnya, muncul perasaan bahawa suara rakyat Borneo kurang didengar dalam perancangan nasional. Perkara ini bukan semata-mata isu politik, tetapi juga menyangkut rasa hormat terhadap identiti tempatan dan hak menentukan keutamaan pembangunan sendiri.

Keempat, isu demografi, agama, dan identiti budaya juga menjadi faktor sensitif. Sabah dan Sarawak mempunyai masyarakat majmuk yang sangat unik, terdiri daripada pelbagai etnik peribumi seperti Kadazan-Dusun, Murut, Bajau, Iban, Bidayuh, Orang Ulu, Melanau, dan banyak lagi. Tradisi keagamaan dan budaya di Borneo juga berbeza daripada Semenanjung. Oleh itu, sebahagian masyarakat bimbang sekiranya dasar nasional yang terlalu menyeragamkan identiti agama, budaya, atau politik akan menghakis keunikan tempatan. Di Sabah, isu pendatang tanpa izin turut menjadi perkara besar kerana ia dikaitkan dengan perubahan struktur penduduk, keselamatan, ekonomi, dan hak politik rakyat asal.

Namun begitu, adalah tidak tepat jika dikatakan semua orang Sabah dan Sarawak membenci Malaya. Ramai rakyat Sabah dan Sarawak tetap menghargai perpaduan Malaysia, bekerjasama dengan rakyat Semenanjung, dan melihat Malaysia sebagai negara bersama. Yang ditolak bukanlah perpaduan, tetapi ketidakadilan. Yang dituntut bukan perpecahan, tetapi penghormatan terhadap perjanjian, hak, martabat, dan pembangunan seimbang.

Kesimpulannya, isu ini harus difahami sebagai seruan kepada keadilan nasional. Sabah dan Sarawak tidak wajar dilihat sebagai wilayah pinggiran, sebaliknya sebagai rakan penting dalam pembentukan Malaysia. Penyelesaian terbaik bukan dengan menafikan keluhan rakyat Borneo, tetapi dengan melaksanakan MA63 secara jujur, memperkukuh pembangunan infrastruktur, memberi ruang autonomi yang wajar, menghormati kepelbagaian budaya, dan memastikan hasil negara diagihkan secara adil. Perpaduan yang kuat hanya dapat dibina apabila semua wilayah merasa dihormati, didengar, dan diperlakukan secara saksama.

Rumusan utama:
Sabah dan Sarawak bukan menolak Malaysia. Mereka menuntut keadilan, hak sejarah, pembangunan seimbang, penghormatan budaya, dan pelaksanaan janji yang telah dipersetujui sejak pembentukan Malaysia pada tahun 1963.